KÖŞE YAZARLARI
Giriş Tarihi : 22-03-2021 15:49   Güncelleme : 22-03-2021 15:52

YAŞAR KARS - YUMUŞAK GEÇİŞ

Son yıllarda iş ortamında ortaya çıkan istihdam farklılıkları ve iş yaşamındaki çalışma ortamlarının çeşitlenmesi, beraberinde emeklilik ve emekli olma şartlarının da değişeceğinin sinyallerini vermeye başladı.

YAŞAR KARS - YUMUŞAK GEÇİŞ

Özellikle son aylarda yazdığım yazılarda ve paralelinde iş ortamında paylaştığım bilgilerde, iş ve istihdam ortamı ile iş alanlarının değişimi konularına dikkat çekmeye çalıştım. Bu anlamda salgın döneminde hız kazanan gelişmeler, sanırım birçok şeyi daha hızlı değiştirecek. 

Bu değişim hızı bana göre, ‘Neoliberal Kapitalist’ düzenin etkisinin kabuk değiştirerek devam edeceğini gösteriyor. Bilindiği üzere bu sistem, serbest piyasa ekonomisini ve sermayeyi amansızca desteklediği gibi emekçi ve çalışan kesimden de, en yüksek düzeyde faydalanmayı amaçlar. Bu nedenle, ortaya koyulacak sosyal haklar da buna paralel olarak tasarlanacaktır diye düşünüyorum. Konuya geçmeden önce dünyada yaygın olarak uygulanan çalışma modellerini sıralayalım.

Çalışma Sisteminde Yaygın 10 Model;

1-Kısmi süreli çalışma; Klasik ve esnek kısmi süreli çalışma.

2-İş paylaşımı; Bölünmüş gün, hafta, dönüşümlü, belirli olmayan.

3-Kayan (esnek) iş süresi; Basit ve vasıflı kayan.

4-Çağrı üzerine çalışma.

5-Evde çalışma ve uzaktan çalışma: Evde, uydu, komşu, gezici büro.

6-Emekliliğe yumuşak geçiş modeli                

7-Yoğunlaştırılmış iş haftası modeli

8-Ödünç iş ilişkisi

9-Yıllık iş süreleri modeli

10-Vardiya modelleri (Sabah)

Gündemi takip edenler hatırlayacaktır, geçtiğimiz günlerde yaygın medyada Emeklilikte yeni formül! 'Yumuşak geçiş' tabiriyle bir haber çıktı.

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) sorunu ortada dururken, belli ki bu alanda başka düşünceler var. Ve bu dillendirilmeye başlandı. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren bu konudaki gelişmelerin seyrini hep beraber göreceğiz. Ama bunu görmeden önce, basında cilalı bir şekilde anlatılan konu hakkında bakalım neler öngörülüyor?

  1. Türkiye, ekonomi reform paketi ile yeni dönemde (salgın ve sonrası)  "kısmi süreli, evden, uzaktan, vardiyalı" çalışmanın ardından, emekliliğe geçiş modelinden uydu ofislere kadar birçok yeni çalışma modeli ile tanışacak.
  2. Yeni çalışma modelleri yaygın hale gelirken, çalışanların hakları yasal olarak korumaya alınacak.
  3. Ücret ve çalışma koşulları net şekilde ortaya konulacak. Emeklilik ile ilgili de çok önemli değişiklikler olacak.
  4. Yeni dönemde flextime (esnek zaman) yaygın hale gelirken, emekliliğe geçiş modelinden uydu ofislere kadar birçok yeni çalışma modeli devreye girecek.
  5. İş Kanunu'nda kısmi süreli çalışanların sosyal haklarının yanı sıra kıdeme hak kazanma sürelerine ilişkin düzenlemeler yapılacak.

Bu dönemde şirketlerin merkez ofislerinin yanında, çeşitli bölgelerde daha küçük uydu ofisler de yaygınlaşacağından, ön plana çıkacak bazı iş modelleri ise şöyle sıralanmış;

  • Salgın döneminde hem kamu hem özel sektörde yaygın hale gelen, uzaktan çalışma (evde, uydu, komşu ve gezici büro) modellerinde,  roller tanımlanacak, sorumluluklar netleştirilecek.
  • "Dağıtılmış işgücü modeli, Bölünmüş veya dönüşümlü iş paylaşımı, Basit veya vasıflı kayan esnek iş süresi, Ödünç iş ilişkisi, Yoğunlaştırılmış iş haftası modeli, Yıllık iş süreleri modeli, Esnek zamanlı ve Emekliliğe yumuşak geçiş modeli" gibi iş modelleri devreye girecek.

Peki, bu durum emekliliğe nasıl yansıtılacak? Yazılanlara bakılırsa, “Emekliliğe Yumuşak Geçiş Modeli” uygulamasıyla.

  • Her modelin kendi içinde oluşturduğu avantajlar ve dezavantajlar, tüm boyutlarıyla ortaya konulacak.
  • Belirli bir yaştan sonra işçi, azalan sürelerde istihdam edilecek.
  • Emeklilik yaşına az kalan işçiye, iş süreleri sisteminde farklı olanaklar sunulacak.
  • Yaşlanmaya bağlı olarak azalan çalışma gücüne uygun şekilde, iş sürelerini azaltılacak.
  • Çalışanların iş günü başlangıç ve bitiş zamanlarını değiştirmelerine olanak tanıyan, flextime çalışma modeli desteklenecek.

Sosyal haklar, ücretler ve sözleşme koşullarında neler olacak?

  • Yeni çalışma modelleri yaygın hale gelirken, çalışanların hakları yasal olarak korumaya alınacak.
  • Ücret ve çalışma koşulları net şekilde ortaya konulacak.
  • Uzaktan çalışma modellerinde internet bağlantısı olan bir bilgisayar, yazıcı, cep telefonu ve ofis mobilyaları verilmesi gibi tüm ayrıntılar sözleşmelerle netleştirilecek.
  • Roller tanımlanacak, sorumluluklar net şekilde ortaya konulacak.
  • Bilgi saklama ve veri koruma kuralları, performans değerlendirme kriterleri, kariyer hedefleri, haftalık tatil gibi konular belirlenecek.

Görünen o ki,  bu gidişle EYT’liler daha çooook bekleyecek…