KÖŞE YAZARLARI
Giriş Tarihi : 05-07-2021 11:58   Güncelleme : 05-07-2021 12:03

ÖMER YERLİKAYA - Dostoyevski durdu

Durdu. Başını kaldırdı güneşe baktı. Kırmızı güneş tepesindeydi. Tepeside kırmızıydı Dostoyevski’nin.

ÖMER YERLİKAYA - Dostoyevski durdu

Bunaldı. Güneş gibi. Güneş gibi bunaldı Dostoyevski. İsyan etti. İsyan etti. Rus yönetimine. Petro’ya. Çar’a, Cuntaya. Sarhoştu babası. Kirli yüzü kirli sakalı vardı. Ufak tefekti. Rusya’nın bütün votkasını içti. İçtikçe sarhoş oldu. Sarhoşun oğluydu Dostoyevski. Annesi ufak tefekti. Ufak tefek sarışın. Hastalıklı sarışın kadın. Sarışın kadın çok sevdi oğlunu. Hayatını oğluna adadı. Dayak yedi sarhoş kocadan. Dayak yedi, ses çıkarmadı. Çocukken öldü annesi. Hastalıklıydı. Dostoyevski çok üzüldü. Üzüldü. Ağladı. Güneşe baktı. Annesine bakar gibi kırmızı güneşe baktı. Petersburg’ta ki mühendislik okuluna başladığı günlerde. Sarhoş babasının ölüm haberini aldı. Tuhaftı. Ne hissettiğini bilemedi. Bir yanı üzgündü. Bir yanı üzgün. Diğer yanı duygusuz, hissiz, boştu. Bir yanı boştu. Mühendislik okulunu bitirdi. Gençti. İstihkâm bölüğüne girdi. Bir yıl çalıştı. İşini sevmedi. Ayrıldı. Aklında yazar olmak. Dünyanın en büyük yazarı. İlk kitabı İnsancıklar yayınlandı. Eleştirmenlerce çok beğenildi. Ama arkası gelmedi. Hemen arkasından yazdığı kitaplar istediği başarıya ulaşamadı. Yorgundu. Umudu kırıldı. Politikayla ilgilenmeye başladı. Ruhunda devrim ateşi yandı hep. Gençleri buluşturdu. Gizli, gizli gece toplantıları. Gizli, gizli. 1849 yılı. Komplo yılı. Devlete karşı bir komplo. Öyle buyurdu Rus hanedanı. Tutuklandı Dostoyevski. Kurşuna dizilecekti. Rus beşlisiyle kurşuna. Kurşuna dizilecekti. Dokuz kişiydiler. Bir duvarın önünde. Dokuz kişi. Bir duvarın önünde. Damlalı Rus mendiliyle bağlandı gözleri. İtiraz etti Dostoyevski. Gözüm açık. Gözüm açık ölmek istiyorum. Korkmuyorum. Korkmuyorum sizden. Rus subay, Rus mangasına emir verdi. Nişan al. Nişan aldı manga. Dostoyevski ince çizgideydi. İnce çizgide. Ufukta bir atlı. Ufuk’un çizgisi giderek büyüdü. Ufukta bir atlı. Tozu dumana katan bir atlı. Altında aygır köpük içinde. Rus füzesi gibi. Köpüklü ses çıkarıyor. Rus füzesi gibi. Uçuyor. Tam zamanı. Tam zamanı. Subaya elindeki emri gösteriyor. Subay kuşkuyla bir daha. Bir daha bakıyor yazılı emre. Kuşkuyla. Bir duvara dizili 9 tutukluya. Bir kâğıda. Kuşkuyla. Tüfek indir. Tüfek indir manga. İstikamet kışla uygun adımla. Uygun adımla marş. Uygun adımla marş.

Dostoyevski 4 yıl kürek mahkûmu. Zor yıllar. Esrarcı, kumarcı, kavgacı, sarhoş, tecavüzcü. Hepsiyle tanış. Rus insanını daha yakından tanıdı. Cezasını bitirdi. Dört yıl da adi mahkûm olarak Sibirya ya sürüldü. Üzgün, bitkin, bomboş Dostoyevski. Annesini özledi hep. Sarışın Rus kadını annesini özledi. Umutsuzdu. Dostoyevski. 1857 yılında Maria. Maria isimli kadınla evlendi. Mutlu muydu? Bunu kendisi de bilmedi. Büyük hayalleri vardı. Büyük yazar. Büyük hayaller. 1859 yılında özgür kaldı. Ezilenler. Ölü evinden notlar. İkisi birlikte yayımlandı. 1862 yılında Avrupa ya gitti. Maddi durumu çok kötüydü. Sara nöbetleri. Sara nöbetleri geçirdi Dostoyevski. Kumar tutkusu büyüdü içinde. Neyi varsa kumar masalarında kaybetti. Karısının bütün eşyalarını. Eşyalarını kumarda. Kumarda kaybetti. Rusya’daki yayımcısını aradı. Para istedi Dostoyevski. Kumarbazı Yazdı. Budala. Ebedi koca, E cinniler geldi arkasından. Ben affet dedi karısına. Beni affet Maria. Beni affet.

Maria öldü. Mutlu öldü Maria. Çok sevdi Dostoyevski’yi. Çok sevdi. Gözlerinin içine bakarak verdi son nefesini. Sarsıldı Dostoyevski. İçkiye verdi kendini. Babası gibi. Babası gibi oldu. Yayıncısı yeni bir roman karşılığında para gönderdi. İki ay süre verdi. Sekreteri gece gündüz. Gece gündüz uyumadı. Temize çekti müsveddeleri. Süre dolmadan gönderdi. Sekreteriyle evlendi. Kumar tutkusu hiç bitmedi. Kumarhaneleri gezdi. Kızı öldü. Kardeşi öldü. Çok üzüldü. Bunalım geçirdi. Bunaldı. Budala, Delikanlı, Bir yazarın günlüğü ve Karamazov Kardeşler. Ve Karamazovlar…

Üç yıl. Üç yılda yazdı Karamazov Kardeşleri. Aleksey Fyodoroviç Karamazov romanın kahramanıydı. Sarhoş, küfürcü, huysuz aksi adamın tekiydi. Kumar oynadı Alekseyla. Babasına benzetiyordu onu. Babası gibiydi. Aleksayın ölümü de babası gibi oldu. Babası gibi sarhoş öldü. Acımadı Dostoyevski. Kumarda parasını aldı. Aldı. Ama aldığının çok çok fazlasını verdi. Kin duydu Alekseye. Bir gün seni yazacağım dedi. Ve bir gün Alekseyi yazdı. Pislik Karamazov diyordu ona. Pisliğin teki. Pislik. Bir iki yıl kurgu düşünü kurdu. Üç yılda bitirdi Karamazovu. Üç yılda bitirdi. Umursamazdır Dostoyevski. Dünyanın en büyük yazarı. Dünyanın. Bütün zamanların. Dünyanın en büyük yazarı. On sekiz yaşında. Dostoyevski on sekiz yaşında kardeşine söyledi. İnsan kavranılıp çözülmesi güç bir yaratıktır; bütün hayatını bunu çözmekle geçiriyorsan zamanını boşa harcadığını sanma. Ben bu işi uğraş edindim, çünkü. Çünkü insan olmak istiyorum. İnsan olmak.

Okur için değil. Sanat için. Sanat için yazdı. Okur. Okur istese sıkılsın, okumasın. İstese atsın kitabı. Umursamam. Karamazovda yapı tekniği. Denge, simetri ve orantı kurallarına sistematik uydu. İlk kez korktu Dostoyevski. İlk kez korktu. Allah’ın cezası Alekseyi okuyucu sevmezse. Sevmezse. Okuduktan sonra anlamazsa. Yine sevmezse. Uykuları kaçtı. Okur yine anlamazsa! Dostoyevski’ye bir şeyler oldu. Sekreter karısına sığındı. Sekreter karısı pek güzeldi. Gençti. Mavi gözlü, beyaz tenliydi. Işıl ışıl gözleri vardı. İpil ipil. Dostoyevski sekreter karısında çocukluğunu yaşadı. 59 yaşında. 59 Yaşında veda etti romanlarına. Cenazesinin arkasında. Rusya ayağa kalktı. Otuz bin kişi. Otuz bin kişi yürüdü tabutun arkasından. Dünyanın en çok okunan. En büyük yazarı. Romanlarıyla. Kumarbazıyla, ezileniyle, cinleriyle, budalasıyla, delikanlısıyla. Delikanlısıyla, Karamazovuyla gidiyordu. Dünya onu ayakta. Ayakta alkışlıyordu.