YEREL
Giriş Tarihi : 13-09-2021 11:21   Güncelleme : 13-09-2021 11:25

“KÜLTÜR AKTARIMINDA KADIN İLK SIRADA”

Diyanet işleri başkanlığının hazırladığı “pandemi sürecinde aile eğitimleri” programı kapsamında bu hafta ele alınan konu gelin kayınvalide ilişkileri nasıl olmalıdır başlığıydı.

“KÜLTÜR AKTARIMINDA KADIN İLK SIRADA”

Ailede kadın ve anne eğitimleri konularında çalışmalar yapan Halk Sağlığı Uzmanı Yazar Dr. Semin Güler Oğurtan konuk oldu. Sosyoloji araştırmalarında kadının kültür aktarımında önemli rolü olduğunu dile getiren Güler Oğurtan, “çalışan anne çocuklarının eğitiminde vakitsiz annedir az vakti vardır bu az vaktini anneanne ve babaannenin vakitleri ile genişletilebilir” dedi.

Gelin ve kayınvalidelere eğitim veren Halk Sağlığı Uzmanı Semin Güler Oğurtan, eğitimlerde öğrendiklerinden yola çıkarak kayınvalidelerin niyetinin kötü olmadığını vurgulayarak gelin kayınvalide damat ilişkilerini şöyle değerlendirdi: “Kayınvalide kaim anne kökünden geliyor tarihi süreç içerisinde evliliklerde bir kaç katlı bahçe içinde büyük evler vardı. Dolayısıyla kızlar evlendiği zaman eşlerinin büyük geniş ailesinin içerisine dâhil oluyordu ve ona o kocaman evde bir oda veriliyordu. Hatta Anadolu'nun bazı yerlerinde hala odalara ev denir. Dolayısıyla kendisine ait bir oda oluyordu ve tarihi süreçte iletişim şu andaki gibi hızlı olmadığı için veya iletişim teknolojileri henüz hayata girmediği için kendi ailesine ulaşmakta zorluk çekiyor soracağı yeni evlilikle çocukla ilgili her türlü soruyor annesi olduğu için yerine geçen anne kaim anneye soruluyordu. Anne deniliyordu ama öz annesi olmadığını anlatmak için söyleniyordu ve o tarihi süreçte işlevseldi bu olay. Ama şu anda iletişim teknolojilerinin varlığı hem de gençlerin çekirdek aileye özendirilmiş ve artık toplamın geriye dönüşsüz bir şekilde değişmiş olmasıyla kaim annenin yerine geçen anne özelliği işlevini kaybetmiştir. Dolayısıyla gençler evlendiklerinde ayrı eşya ayrı ekonomi çünkü eskiden falanların oğluna falanların kızını aldık derlermiş. Kızım çalışması zaten söz konusu değilmiş erkeğin de işi hiç kimseye sorulmazmış. Oğlumuzun ahlakı daha önem taşıyor soyu sopu daha önem taşıyor ama ekonomik geliriz sorulmazmış çünkü o evde nasılsak geçim sağlanıyormuş. Bugün bu işlevler kaybolduğu için kayın annenin kaim özelliği kaybolmuş ama ismi kalmıştır. Güzel bir isim veya güzel bir anlam ifade etse de bugün kaynana denildiğinde ister kız annesi ister erkek annesi olsun bir soru işareti geliyor bilinçaltımıza işlenen olumsuz ön yargı. İlk defa gittiğiniz çevre bir kültür farkı yaşarken sorunlar olacaktır o sorunlar aşılana kadar da sürtüşme olacaktır. Ancak bu sürtüşmeleri toplum neden ön plana çıkarmış neden bunları hikâye gibi yeni nesillere hep de olumsuz hikâyeler aktarılmış ve bilinçaltında önyargı oluşturulmuş bu da bir soru işareti. Orhun abidelerinde bile gelin kaynana sorununun olduğunu Çin'den Japonya’ya Avustralya’dan Antarktika’ya kadar her yerde bu sorunun olduğunu görüyoruz. İletişimi düşündüğümüzde iki insan arasında iki grup arasında iletişim hatalarını normal kabul ederken kayınvalide ve gelin arasındaki iletişim hatalarını anormalmiş gibi toplama servis yapıyoruz yanlış yaptığımız bu diye düşünüyorum. Çünkü ortak sevdikleri olan iki hanımın birinin eşi birinin oğlu ortak hizmet ettikleri sevdikleri saygı duydukları bir varlık var. Bu iki kadının daha çok birlikte olması gerektiğini işbirliği içinde olması gerektiğini birbirlerini daha iyi anlayacaklarını söylüyoruz.  Biz bu düşünceden yola çıktık ve evlilik okullarını yürüttük. Yürütürken gençlerin şöyle enteresan bir sitemi ile karşılaştık hep bize eğitim veriyorsunuz çocuk nasıl olur, eşe nasıl davranılır, sen duygularını nasıl yönetebilirsin, kayınvalide sorununda neden biz alttan alacakmışız ki biz genciz tecrübesiziz biz hayatı dolu dolu yaşamak istiyoruz ama önümüzde bazen engel olarak görüyoruz kayınvalidelerimizi de eğitime alın. Belki aynı anda eğitime alamayız ama siz buraya eğitime gelecek kayınvalide tanıyor musunuz dedim onu da siz bulursunuz siz düşünürsünüz eğitimci sizsiniz dediler topu bize attılar.  Ben tıp dışındaki hekimlik alanı dışındaki bütün hizmetleri mi gönüllü yaptıklarımı hep yönlendirme yapmışımdır. Bunun anlamı toplumun o konuya ihtiyacı vardır gönüllü eğitimci ekibimi topladım çok değerli bir ekip var Konya'da hala çalışıyorlar ilahiyat mezunu kardeşlerim sağlıktan mezun kardeşlerim efendim sosyologlar, psikologlar, mühendis arkadaş avukat arkadaş aklınıza gelen her disiplinden hanımefendi eğitimciler var. Bazen sadece fikirlerini alıyoruz bazıları bizzat yüz yüze eğitime katılarak bize destek veriyorlar onları topladım konuyu paylaştım ve böyle bir yola girdik edindiğimiz tecrübelerimizi kitaplaştırdık. En azından iç Anadolu Bölgesi'ndeki sorunların çözüm önerilerini alternatifleri toparladık ve bizim kayınvalide okulumuz tüm Türkiye’ye örnek oldu. Bu eğitimlerden öğrendim ki kayınvalideler iyi niyetli. Hiçbiri oğlunun ya da kızımın ayrılmasını huzursuz olmasını mutsuz olmasını istemiyor. İstemeyerek, bilmeyerek ya da alışkanlık eseri sözleri veya davranışları karşı taraf dediği karşı taraf değil aslında aynı tarafta olmalılar gelin veya damat tarafından yanlış zaman zaman huzursuzluk başlıyor. Sorun şu ki kişi yanlış algıladığını anlamıyor. Kur'an ve sünnet ölçüsünü hareket ettiğimizde huzursuzluk yüzde 10’a iniyor o da olsun çünkü farklı insanlarız farklı kültürden geldik ama sevdiğimiz kişinin annesi kaderimizdeki kişinin annesi kayınvalide kötü insan değildir. Biz kayınvalidelere şunu da tavsiye ediyoruz kayınvalidelere sınırlarımızı çizeceğiz. Aynı evin içinde de sınırlar olabilir. Sınırları iyi çizmek lazım Yeni gelin veya damat evimize geldiğinde kayınvalide olarak büyük olarak olgun olarak o konuşmayı başlatmak lazım benim ailemin kuralları bunlar. Mesela akşam sekizde yemek yeriz babanız öyle istiyor sizi yemeğe davet ettiğimizde bizi bekletmeyin, erken gelirseniz başımın üstünde yeriniz var ama sekizde oturulması gereken bir yemek var. Bütün bunlar çok hassas ayrıntı görünüyor ama bu ayrıntılar birikince bomba gibi patlıyor. İnsanız hepimizin nefsi programı var huzursuzluk duygularımızı yönetememekten geliyor.”

Modern dünyada hem kültür farklılıkları hem de kadınların artık çalışma hayatına başlamış olması kayınvalide gelin ilişkisini olumlu etkilediğini dile getiren Oğurtan, “Büyükannelere bu anneanne de olabilir çocukları mutlaka akşam programlarında gençlerin çocukları evde yalnız bırakmak yerine güvenli ellere bırakmak uygun o ihtiyaç sevgiyi daha çok pekiştiriyor. Torunların büyüklerle zaman geçirmesini sağlamak için çok güzel fırsatlar bunlar. Beraber kitap okumaları film seyretmeleri İslami Bir küçücük bir hadisi şerifin hayat bulmuş yaşamımızın içinde yer bulmuş olayını bile babaanne anlatsa bu harika bir şey. Çünkü çalışan anne çocuklarının eğitiminde vakitsiz annedir az vakti vardır bu az vaktini anneanne ve babaannenin vakitleri ile genişletilebilir. Olumlu taraflarını görüyorum ve bunların pekiştirilmesi gerektiğini düşünüyorum fakat burada kimseyi zorda bırakmamak gerekiyor.  Büyüklerden uzaklaştırıcı bir medya teknolojisi var. Peki, büyüklerden uzaklaşırsak ne olur? Kültür aktarımı olmaz. Sosyolojik çalışmalardan birinde kültür aktarımında birinci maddede kadınlar var. Kadınlar çocuklara torunlara kendi çocuğu olmasa bile komşunun çocuğuna aktarıyor. Aslında çalışan hanım aklını kullansa evlendikten sonra daha fazla hassas davranıp iyi ilişkiler kurarlar. Eğer bir kişi ben evime karıştırmayacağım ona göre davranın el gibi gelin el gibi gidin diyorsa bir gelin veya damat gerçekten ihtiyacı olduğunda kimseyi bulamaz. En çok ihtiyaç duyduğumuz kişiler evlatlarımız evlatlar için de anne babalarımız. İyi günde dost olacağız kötü günde yardıma koşacağız. Çift taraflı kayınvalideleri gelinleri veya damatları suçlayamayız. Hepimiz insanız hata yapabiliriz. Hata oldu bir taraf özür diledi diğer tarafa düşen affetmek olacak. Bizim insanımız affetme yetisini mi kaybediyor yoksa nefsimiz bize oyun mu oynuyor? Affetmek erdemdir. Biz insanları affetmediğimizde rabbimizin bizi affedeceğine inanıyoruz” şeklinde konuştu.

HATİCE DİLER